Di sản

14:39 05/01/2015

Đã xác định lại vị trí, cần xác định lại “vị thế”

Thành cổ Luy Lâu không chỉ là trung tâm chính trị, mà còn là trung tâm kinh tế - thương mại, trung tâm văn hóa - tôn giáo lớn và cổ xưa nhất của Việt Nam.

Ngày 13-1-1964, thành cổ Luy Lâu đã được xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia, tuy nhiên, những gì còn lại từ di tích này đã không được “quan tâm”, đụng đến từ rất lâu.

Mới đây, nằm trong dự án hợp tác nghiên cứu khảo cổ học Việt-Nhật giai đoạn 2014-2019, người ta mới khai quật lại Thành cổ Luy Lâu, xác định lại vị trí của nó.

Theo đó, nghiên cứu bước đầu đưa ra kết quả xác định vị trí và phạm vi thành nội di tích Luy Lâu lệch về phía Đông và phía Nam (chứ không phải là lệch phía Tây gần đền Sĩ Nhiếp như trước đây), khẳng định thành cổ Luy Lâu ở vị trí xã Thanh Khương, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, bên hữu ngạn dòng sông Dâu cổ và bao gồm 2 vòng thành chủ yếu là thành Nội và thành Ngoại.

Thành Ngoại có tổng chiều dài gần 1.700m, cách xây lắp tường thành phía bắc làm hướng chính, rất giống với cách thức xây dựng các khu đô thành và đô thị ở Trường An, Lạc Dương thời Hán. Thành Nội trải qua nhiều giai đoạn xây dựng, trong đó lũy thành và các kiến trúc ban đầu được xây dựng vào thời Hán, đến thời Tam Quốc - Ngụy Tấn - Nam Triều - Tùy Đường chỉ tu bổ, xây lắp thêm…

Bên cạnh đó, tại đây, còn tìm thấy nhiều vật liệu, chứng cứ về Thành cổ Luy Lâu – nơi được coi là “xứ sở nấu vàng và đúc đồng của Việt Nam”.

Tuy nhiên, đã rất lâu rồi Thành cổ Luy Lâu mới được “sờ” đến trong khi nơi đây là một đô thị cổ hiếm có còn lại của Việt Nam. Phải chăng, “nhân tiện” dự án này mà người ta mới khai quật, khảo sát Thành. Có lẽ nói vậy là hơi tiêu cực vì thực ra ai cũng muốn tìm hiểu, khảo sát di tích cấp quốc gia nhưng mà “chưa có thời gian”!

thanh luy lau 1

Cây cầu đá hơn 2000 năm tuổi dẫn vào Đến thờ Sĩ Nhiếp là chứng tích hiếm hoi còn lại của di tích Thánh cổ Luy Lâu (Ảnh: TTVH)

Trả lời báo giới, T.S Hoàng Hiểu Phấn, Trường Đại học Đông Á, Nhật Bản chủ nhiệm nhóm nghiên cứu Dự án hợp tác nghiên cứu khảo cổ học Việt-Nhật giai đoạn 2014-2019 cho biết: “Thành cổ Luy Lâu không chỉ là di tích thể hiện văn hóa Hán mà còn thể hiện những truyền thống Việt Nam, thể hiện tri thức, trí tuệ cũng như kĩ thuật bản địa của Việt Nam. Tuy nhiên, với một di tích thuộc loại khá hiếm ở Đông Nam Á, việc bảo tồn nó cần được chú trọng hơn nữa. Trong khi đó, hoạt động nghiên cứu, khai quật lại khá chậm chạp. Tôi rất mong muốn cơ quan, chính quyền Việt Nam quan tâm hơn đến việc nghiên cứu, khai quật đồng thời nâng cao nhận thức của người dân về di tích này.”

Có thể thấy, việc tìm ra vị trí chính xác của Thành Luy Lâu là một điềm mừng cho văn hóa lịch sử Việt Nam, tuy nhiên, việc hiểu rõ vị thế, tầm quan trọng của Luy Lâu mới là điều cốt yếu, khi mà từ lúc được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia cho tới nay, Thành Luy Lâu vẫn chưa có một quy hoạch tổng thể nào. Tuy nhiên, vấn đề quy hoạch tổng thể chỉ là vấn đề nổi, cốt lõi của việc bảo vệ và giữ gìn Thành cổ Luy Lâu cũng giống như các di tích khác đó là ý thức người dân và đầu tư trí tuệ.

Di tích bị bỏ hoang, ý thức người dân kém

Có lẽ với vị thế, vai trò và giá trị của Thành Cổ Luy Lâu như vậy, người ta cần phải để nó đúng với vị trí của mình là một di tích cấp Quốc gia. Tuy nhiên, du khách, thậm chí là người dân quanh Thành vẫn còn rất mông lung về giá trị của di tích quan trọng này.

Thủ nhang đền thờ Sĩ Nhiếp (thuộc di tích Thành cổ Luy Lâu) phải đem tấm biển Di tích lịch sử cấp Quốc gia ra trước cửa để treo, như treo một gương “bát quái” nhằm thông báo cho mọi người biết mà có ý thức. Ấy vậy mà Luy Lâu vẫn tràn ngập mộ giữa vùng lõi di tích nằm cạnh Đền thờ Sĩ Nhiếp và chùa Phi Tướng (2 di tích thuộc Thành cổ Luy Lâu). Bên cạnh đó, người dân cũng tiến hành cày cấy ngay tại đây, cảnh mua bán, họp chợ ngay tại cổng Thành vẫn ngày ngày diễn ra.

thanh luy lau

Tấm bằng công nhận Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia phải treo ra ngoài cửa Đền Sĩ Nhiếp để "trưng" ra mọi người biết (Ảnh: TTVH)

thanh luy lau 2

Cổng Thành được tái tạo, xây dựng nhân dịp trùng tu chùa Phi Tướng đã trở thành nới họp chợ và đổ rác (Ảnh: Thuận Cầm)

Trao đổi kĩ về vấn đề này, Giáo sư sử học Lê Văn Lan cho rằng: “Để bảo tồn và phát huy giá trị của thành cổ Luy Lâu trước khi có sự đầu tư vật chất cần thiết phải coi trọng đầu tư về trí tuệ. Đầu tư trí tuệ nghĩa là hiểu rõ, hiểu đúng, hiểu đầy đủ về di tích cũng như các giá trị của nó. Trên cơ sở đó phải hiểu được đầy đủ pháp luật dành cho di tích rồi mới tính đến việc xây dựng kế hoạch thiết kế các bản vẽ hay khôi phục hạng mục này, di tích kia. Đó là về mặt kiến trúc, còn về mặt văn hóa phi vật thể cần có ứng xử để có thể nêu bật lên những mặt giá trị của một di tích thành Luy Lâu. Quan trọng nhất là không bao giờ được quên đi chất trí tuệ trong quá trình bảo tồn di tích… Bên cạnh đó, vai trò, trách nhiệm và nghĩa vụ của các ngành, các cấp được giao quản lý di tích cần phải được công khai, minh bạch, rõ ràng…”

Thiết nghĩ, một di tích lịch sử cấp Quốc gia như Thành cổ Luy Lâu cần phải khai quật từ rất lâu rồi và cần làm nhiều hơn nữa với những dự án và ý thức người dân. Khi Thành cổ Luy Lâu đã là một di tích cấp Quốc gia, việc bảo tồn, tuyên truyền cho di tích ấy thành tài sản giá trị của quốc gia, có giá trị văn hóa, thu hút du lịch là việc cấp thiết. Tuy nhiên, trước tiên, các nhà chức trách và quản lý di tích Thành cổ Luy Lâu cần làm gì đó để không chỉ khi có dự án mới “đụng” tới. Làm thế, những di tích sẽ tồn tại một cách vô nghĩa mà chưa được khai thác giá trị, cũng như sẽ thành một di tích “chết yểu” bởi chính ý thức và trách nhiệm của chúng ta./.

Công Nghĩa

Thể thao Việt Nam

Để lại một bình luận

Thông tin phản hồi (0)

Bài mới cùng mục

Thông tin tòa soạn Báo điện tử Thể thao Việt Nam
- Trụ sở: P601, CT4 chung cư Booyoungvina, Mỗ Lao, Hà Đông
- Điện thoại: 024.3823.0039. Hotline: 0912391270
- Email:toasoan@thethaovietnam.vn

ttvn

Cơ quan Chủ quản

- Báo Thể thao Việt Nam, 5 Trịnh Hoài Đức, Đống Đa, Hà Nội
- Quyền Tổng Biên Tập: Lê Thanh Tùng; Chủ biên: Phạm Tuấn
- Giấy phép báo chí: 359/GP - BTTTT, cấp ngày 04/09/2013

Top